ANVlogo Algemeen Nederlands Verbond vzw
Gallaitstraat 86, 1030 Brussel
Nieuwsbrief jaargang 3 nummer 1
mei 2011
ond_1

ANV vzw geeft een nieuwe reeks boekjes uit

De eerste 3 delen in deze nieuwe reeks zijn reeds verschenen. De titels hiervan zijn:

  • Interregionale culturele samenwerking binnen de euregio Maas-Rijn: een analyse. (deel 1)
  • Inventaris culturele en wetenschappelijke instituten van Vlaanderen en Nederland in het buitenland. (deel 2)
  • Dr. F.A. Snellaert (1809-1872), Wegbereider van het Algemeen Nederlands Verbond (deel 3)

U kan deze werkjes bestellen bij ons secretariaat op volgend E-adres: anv.vlaanderen@edpnet.be. Deel 1 en 3 kosten 7€ deel 2 slechts 5€. Meer info op onze webstek bij verenigingsnieuws.


ond_2

Lof en sof 2010

Nieuwsanker Martine Tanghe wint de Lofprijs der Nederlandse taal 2010. Tanghe krijgt die prijs onder meer voor haar duidelijke afkeuring die ze liet blijken tijdens een nieuwsuitzending, over de Engelse naam voor een Vlaams overheidsinitiatief, Flanders Synergy. De Sofprijs der Nederlandse taal 2010 gaat naar het winkelbedrijf Hema, dat niet de moeite neemt verschillende van zijn cosmeticaproducten te voorzien van een deugdelijk Nederlands opschrift.

Op 26 mei wordt de lofprijs overhandigd aan Martine Tanghe. Deze prijsuitreiking wordt georganiseerd door ANV vzw en Stiching Nederlands en vindt plaats in het Vlaams Parlement. Informatie over deze prijs en de maandelijkse winnaars van lof en sof vind je op de webstek van Stichting Nederlands.


ond_3

Afschaffing Beneluxtrein

Er dreigt een einde te komen aan de mogelijkheid voor treinreizigers om eenvoudig heen en weer te reizen tussen Nederland en België. De populaire intercity tussen Amsterdam en Brussel, bekend als de “Beneluxtrein”, moet plaats gaan maken voor een dure hogesnelheidstrein met reserveringsplicht. Een voordelig dagje de grens over met de vrijheid heen- en terug te reizen wanneer het uitkomt, behoort dan tot het verleden. Rover en TreinTramBus willen niet zonder protest reizigers de auto in laten jagen en vraagt iedereen een handtekening te plaatsen voor het behoud van de Beneluxtrein via www.reizigersprotest.nl.

Ook de werkgroep Grensverkeer van ANV vzw is erg gekant tegen deze verarming van het aanbod van openbaar vervoer tussen Vlaanderen en Nederland.


ond_4

Manifest voor het Nederlands in het hoger onderwijs

Het Dagelijks Bestuur van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen (DB-OVV) drukt zijn bezorgdheid uit over de toekomst van het Nederlands als onderwijs- en wetenschapstaal en pleit uitdrukkelijk voor een maximaal gebruik van het Nederlands in het onderwijs, ook in het hoger onderwijs. Het stelt vast dat het hoger onderwijs in Nederland al in te verregaande mate verengelst is en zien met lede ogen aan dat een gelijkaardige negatieve evolutie in Vlaanderen dreigt. In Nederland geniet het Nederlands slechts bescherming in het primair onderwijs (min of meer gelijk te stellen met het basisonderwijs in Vlaanderen).


ond_5

Jubileumjaar Hendrik Conscience

Hendrik Conscience werd geboren in Antwerpen op 3 december 1812. In 2012 zal dat dus 200 jaar geleden zijn. Als eminent schrijver is hij onlosmakelijk verbonden met de gemeente Schilde en de Kempen. Hij verbleef regelmatig in het Keizershof aan de Turnhoutsebaan in Schilde.

Marnixring De Loteling en de Gilde van Baas Gansendonck vzw nemen het initiatief om dit jubileumjaar in Schilde met de nodige luister te vieren met als doel de figuur van Hendrik Conscience en zijn bijdrage tot de Vlaamse bewustwording en de Vlaanderens cultuur te belichten. Door dit op gepaste wijze te vieren wordt 2012 voor de inwoners van Schilde een hoogstaand cultureel jaar en wordt Schilde in de schijnwerper geplaatst. Het geheel kan een belangrijke toeristische troef zijn voor de gemeente en de Kempen.

Gespreid over het hele jaar 2012 wordt een programma met een 10-tal evenementen georganiseerd die een breed publiek van jong tot oud aanspreken. Meer informatie op de webstek www.baasgansendonck.be/hc2012/index.html.

Onze vzw ANV steunt deze jubileumactiviteit.


ond_6

Jongeren webstek rond het Nederlands

Een aanrader voor jongeren: de wereld van de Nederlandse taal, kortweg dwvdnt. Hierop allerlei informatie over rare Nederlandse woorden, de geschiedenis van het Nederlands, boekentips, gedichten enzovoort. Ook visueel heel aantrekkelijk!

De wereld van de Nederlandse taal is een webstek, gemaakt ter ere van het dertigjarig bestaan van de Nederlandse Taalunie.


ond_7

Werkgroep Volkscultuur zal in 2011 een studiedag houden over de resultaten van de werkgroep-enquête over tradities.

Een soortgelijke enquête werd al gehouden bij de gilden die aangesloten zijn bij onze lidvereniging Hoge Gilderaad der Kempen. Die enquête werd gehouden door de Hoge Gilderaad der Kempen i.s.m. het landelijk steunpunt Volkskunde Vlaanderen vzw, die deze eerste enquête mee opstelde en achteraf ook heeft verwerkt.

Onze werkgroep bereidt nu een gelijkaardige enquête voor, toegespitst op de aangesloten groepen van enkele andere lidverenigingen (VVKB, VGV, Veldeke en de heemkundige kringen) van de werkgroep. Werkgroeplid Tony Vaessen heeft net een synthesevragenlijst klaar, en die zal besproken worden op de eerste vergadering van de werkgroep in 2011.

Binnenkort vindt u hierover meer informatie op onze webstek, onder rubriek werkgroep volkscultuur.


ANNA in de vitrine

Op 23 april werd ANNA in Nederland aan het publiek voorgesteld, op 4 mei gebeurde dat in Vlaanderen. ANNA staat voor Afrikaans-Nederlands en Nederlands-Afrikaans in een groot vertaalwoordenboek, dat het hoogste niveau van de woordenboeken van de uitgever Unieboek/Het Spectrum haalt. In de volgelopen provincieraadzaal van Antwerpen lichtte hoofdredacteur em.prof.dr. Willy Martin onder meer het gevolgde model toe: het amalgamatiemodel. Het betekent dat de lezer hier alle woorden in alfabetische volgorde krijgt, Afrikaanse en Nederlandse broederlijk vermengd. Dus geen twee delen (A naar N en nadien of voordien N naar A). Het verschil en het gelijkende van onze verwante talen leent er zich wonderwel toe. Het is een vondst die navolging verdient. Dit Groot Woordenboek telt bij de 2250 bladzijden en kost bij de 70 euro. De hoofdredacteur sprak zijn dank uit voor de initiatiefnemer die hem tot actie prikkelde, voor de sponsors en voor de deskundigen van zijn team, die meer dan tien jaar aan dit project gewerkt hebben. Hij hoopt terecht dat dit woordenboek niet enkel technisch zal functioneren, maar dat het ook de creativiteit van lezers zal prikkelen en leesgenot zal meebrengen, genot bij woord en woordverklaring, bij het proeven van contrast en gelijkheid, van echt verwante woorden en van "valse vrienden" (!!), woorden die enkel in vorm verwantschap oproepen, maar in betekenis sterk verschillen. De vertegenwoordiger van de Nederlandse Taalunie, de heer Rik Schutz, loofde het geleverde werk van de redactie en stond stil bij het nut van dit eerste Groot Woordenboek ANNA, waartoe zijn overheidsinstelmling in overigens slechts in bescheiden mate bijgedragen had. Hij herinnerde aan de viering van dertig jaar Taalunie, verleden jaar in Brugge. De internationale weerklank van die viering en van het Nederlands had hem verrast en te denken gegeven. Delegaties uit vier continenten waren aanwezig. In deze context situeerde hij het ANNA-project. De heer Ludo Helsen, gedeputeerde van de provincie Antwerpen, sprak op deze voorstelling van ANNA de openingsrede uit. De gastheer gaf niet enkel het belang aan van het grote werk, maar stond ook nadrukkelijk stil bij de noodzaak en het voordeel van samenwerking tussen Afrikaanstaligen en Nederlandstaligen en zag daarin zowel voor zijn provincie als voor de NTU een opdracht. Gedeelde doelstellingen krijgen bij vereende kracht immers een groter draagvlak. Uittreksels uit zijn rede leest u verder. Musicus en acteur Jan De Smet (De Nieuwe Snaar) zorgde op zijn ongeevenaarde en spitse wijze voor de kunstige omkransing van deze vlekkeloze voorstelling van een belangrijke eersteling.

Uittreksels uit de verwelkoming door de heer Ludo Helsen, gedeputeerde voor cultuur, tijdens de woordenboekpresentie van ANNA, woordenboek Afrikaans en Nederlands.

Als je vandaag de dag de vraag stelt waar Afrikaans vandaan komt, zullen de meeste mensen wellicht antwoorden dat het Afrikaans uit het Nederlands ontstaan is. Maar dit antwoord is verre van volledig. Want het geeft wel aan waarom er zoveel overeenkomsten zijn tussen het hedendaags Afrikaans en Nederlands, maar het verklaart niet hoe het komt dat ze toch zo van elkaar verschillen. Want zo heeft het Nederlands in Zuid-Afrika oude klanken en woorden bewaard, maar uitgangen laten verdwijnen, terwijl daartegenover staat dat het Europese Nederlands het omgekeerde gedaan heeft: klanken en woorden laten verdwijnen, maar uitgangen vastgehouden. Wat is het Afrikaans van het Nederlands? Moeilijk te zeggen. Is het Afrikaans een dochter van het Nederlands? Of is het een zuster? Het is niet aan mij dit vandaag verder uit te pluizen. Catharina Loader, docente Afrikaans aan de Universiteit van Wenen, schreef het volgende over Afrikaans: Afrikaans is iets wat fassineer omdat dié taal karaktertrekke van vele kontinente het. Afrikaans is'n unieke produk wat wel deur die Europeër in Afrika geplant is, maar deur die Afrika-mens self natgelê is, in Afrika gegroei het en vrugte dra - taai soos'n Karoo-bossie wat te diep in Afrika se klipperige grond wortel geskiet het vir sommer net uittrek en uitdroog.

* * *

Ik hoor op de radio dat vele Vlamingen en Nederlanders met moeite een glimlach kunnen onderdrukken als ze een Afrikaner horen praten over ’n broeikas (couveuse), 'n hysbak (lift), of 'n skootrekenaar (draagbare computer, laptop). Maar tegelijk zijn ze ook vaak verrast, want veel klinkt ook erg vertrouwd in de oren. Over zijn kennismaking met de Zuid-Afrikaanse cultuur schreef Gerrit Komrij eens het volgende: “Het is natuurlijk een vrij unieke situatie dat je ineens ondergedompeld kunt raken in vreemd water dat toch warm aanvoelt. Met overal aanrakingspunten en onderlinge magnetische velden. Je maakte kennis met iets geheel nieuws en onbekends dat eigenlijk nooit weg geweest had moeten zijn.” Afrikaans en Nederlands zijn nauw verwant, wat het makkelijk maakt elkaar te verstaan, te begrijpen, met elkaar te communiceren. Maar soms maakt die verwantschap het ook net héél moeilijk; denk bijvoorbeeld maar aan de zogeheten valse vrienden: in Zuid-Afrika iemand omschrijven als ‘groot’ is bezwaarlijk een goeie uitspraak te noemen; want eigenlijk vertel je hen dan dat ze zwaar en dik zijn. De relatie tussen het Nederlands en het Afrikaans is dan ook een heel bijzondere relatie, die echter niet altijd zo eenvoudig of zo vanzelfsprekend is. Het is dan ook fantastisch dat we hier nu vandaag bijeen zijn om kennis te maken met een uniek en speciaal woordenboek dat deze unieke en speciale verhouding weerspiegelt, beschrijft, weergeeft; een woordenboek dat de band tussen het Nederlands en Afrikaans nauwer kan aanhalen.

* * *

Het vurige debat over de toekomst van het Afrikaans dat in Zuid-Afrika gevoerd wordt op tal van domeinen –denk bijvoorbeeld maar aan onderwijs- wijst op de emotionaliteit die aan deze materie kleeft. Het gaat uiteindelijk ook over veel meer dan de taal zelf: het is een discussie over het verleden, het heden en de toekomst en over de overlevingskansen van taalgemeenschappen en culturen. In deze polemiek heeft het Afrikaans weinig of geen natuurlijke bondgenoten. De inheemse zwarte talen zijn geen vragende partij voor de verschansing van hun taalrechten en de uitbreiding van de actieradius van deze talen. De zwarte gemeenschappen gaan uit van de noodzaak om voor de meeste openbare functies op het Engels over te schakelen. Of het Afrikaans zal overleven zal afhangen van de bereidheid van de gebruikers van het Afrikaans, in al zijn varianten, om de taal te blijven praten en schrijven. De Zuid-Afrikaanse dichteres Antjie Krog antwoordde het volgende op de vraag of de Afrikaanse taal in de verdrukking komt in eigen land: “Sommigen beweren van niet. De taal is diep geworteld in Zuid-Afrika. Er zijn trouwens ook heel veel zwarten die Afrikaans spreken. Vraag is of het Afrikaans in hogere functies niet verdrongen dreigt te worden door het Engels. Als Afrikaans een loutere volkstaal wordt, zal ze verarmen. Vandaar dat nauw contact met het Nederlands belangrijk is om onze woordenschat uit te breiden. Mijn droom is dat Nederlandstaligen en Afrikanen zo dicht tot elkaar komen dat we elkaar volledig verstaan.”

* * *

Dat de Nederlandse Taalunie hier vandaag aanwezig is, en betrokken is bij het woordenboekproject, doet me dan ook veel plezier, en laat ons hopen dat het een tussenstap of opstap is naar een veel hechtere toekomstige samenwerking. Zelf wil ik graag eens nagaan of er eens niet gekeken kan worden hoe we echte uitwisseling kunnen bevorderen tussen mensen uit de Lage Landen en mensen in Zuid-Afrika, mensen die zelf enige culturele voeling hebben en interesse hebben om vanuit verschillende invalshoeken uiteenlopende aspecten van Zuid-Afrika en Afrikaans te ontdekken, en ook omgekeerd, aspecten van Vlaanderen en Nederland. Ik ben er stellig van overtuigd dat het nodig is de afstand tussen Zuid-Afrika en Vlaanderen en Nederland kleiner te maken, en het zou toch bijzonder mooi kunnen zijn indien Vlamingen, Nederlanders en Zuid-Afrikanen op vlak van taal en cultuur beter zouden samenwerken, en elkaar beter zouden leren kennen. Vanuit de provincie zullen we dan ook blijven nagaan of verschillende zaken niet aan elkaar geschakeld kunnen worden of gebundeld kunnen worden, omdat we met vereende krachten toch meer kunnen bereiken.

* * *

Laten we maar afsluiten met een gedicht. Het heet 'Skryfwerk' en het is van de bruine dichter Marius Titus, opgenomen in het door André P. Brink herziene Groot verseboek 2000 Het heet 'Skryfwerk', het is geschreven in de Kaapse variant van het Afrikaans, en de laatste regels gaan als volgt: Soe, die beste manier omme taal te bewaar is:

Liesit, praattit, skryffit,
ontginnit en bedryffit.
Net soelank jy my verstaan
stap skryf en taal 'n lang pad saam.

Contact ANV vzw
bezoekadres (bezoek na afspraak): Vanderlindenstraat 44, 1030 Brussel
postadres: Gallaitstraat 86, 1030 Brussel
Tel. en fax:0(032)2/241.31.64
e-post: anv.vlaanderen@edpnet.be